Sống khoẻ lâu

Thu nhập cao không có nghĩa là an toàn tài chính Christy Carlson Romano là gương mặt quen thuộc với khán giả Disney đầu những năm 2000 qua Even Stevens, Kim Possible và Cadet Kelly. Cô đi đóng phim từ khoảng 6 tuổi, làm việc với Disney từ 14 tuổi và có những năm thu nhập lên tới hàng triệu đô, tức hàng chục tỷ đồng nếu quy đổi. Nhưng trong cuốn hồi ký Once Upon a Trainwreck và khi lên chương trình Money Guy, cô kể rằng mình từng tiêu hết số tiền đó, từng chi gần 1 tỷ đồng cho thầy bói và có lúc nợ khoảng 5 tỷ đồng. Câu chuyện nghe như chuyện của người nổi tiếng ở tận Hollywood, nhưng các sai lầm thì rất gần với người Việt chúng ta: tiền về nhiều mà không có kế hoạch, chi tiêu phình to theo thu nhập, và khi bất an thì dễ đặt niềm tin sai chỗ. Sai lầm 1: Có tiền nhưng không có kế hoạch Theo lời Christy, năm 21 tuổi cô bắt đầu tự quản lý tiền nhưng chưa ai dạy cô cách làm. Một năm thu nhập cả triệu đô nhanh chóng trở thành mớ hỗn độn. Nhiều người Việt ở tuổi 35-45 cũng gặp tìn...

Khi quỹ chủ động thắng thị trường thì quỹ chỉ số có còn đáng chọn? Nhiều anh chị ngoài 40 hay hỏi: có quỹ mấy năm liền lãi hơn VN-Index, sao mình không dồn tiền vào đó? Đây là câu hỏi hợp lý. Một chuyên gia tài chính Mỹ mà tôi hay theo dõi cũng từng phân vân y như vậy, và lời giải của ông áp dụng được cho nhà đầu tư Việt Nam. Quỹ chủ động là gì? Là quỹ có người quản lý tự chọn cổ phiếu để cố thắng thị trường. Phí quản lý thường cao hơn. Quỹ chỉ số / ETF là gì? Là quỹ mô phỏng một rổ có sẵn như VN30 hay VN-Index, không cố thắng thị trường mà chỉ đi theo thị trường. Chi phí thấp. ETF là loại quỹ chỉ số được mua bán trên sàn như một cổ phiếu. Bài học từ một quỹ thắng thị trường 15 năm liền Ở Mỹ từng có một nhà quản lý quỹ rất giỏi tên Bill Miller. Quỹ của ông thắng chỉ số S&P 500 suốt 15 năm liên tiếp. Ai đang giữ quỹ đó cũng nghĩ: thắng mãi thì cứ giữ thôi. Rồi đến khủng hoảng 2008, quỹ tụt rất sâu và mất gần hết phần hơn thua tích luỹ trước đó. Điều đáng nói là ngườ...

Giấc mơ sống bằng tiền lãi Nhiều người ngoài 40 từng nghĩ: chỉ cần một khoản tiền đủ lớn trong ngân hàng, mỗi tháng rút lãi ra tiêu, gốc vẫn còn nguyên. Không lo thị trường lên xuống, không phải canh bảng điện. Ý tưởng này có cơ sở và khá phù hợp với tâm lý người Việt vốn quen gửi tiết kiệm. Nhưng để biến nó thành kế hoạch thật, bạn cần làm phép tính cho đúng và biết rõ giới hạn của nó. Phép tính cơ bản: lãi suất quyết định tất cả Muốn nhận 10 triệu mỗi tháng nghĩa là cần 120 triệu tiền lãi mỗi năm. Số tiền gốc cần có bằng 120 triệu chia cho lãi suất năm: Lãi suất 9%/năm: cần khoảng 1,33 tỷ Lãi suất 6%/năm: cần 2 tỷ Lãi suất 5%/năm: cần 2,4 tỷ Lãi suất 4%/năm: cần 3 tỷ Chỉ chênh vài điểm phần trăm, số vốn cần có đã khác nhau cả tỷ đồng. Mức 9%/năm từng xuất hiện ở một số thời điểm lãi suất tăng cao, nhưng không phải lúc nào cũng có. Khi lên kế hoạch dài hạn, an toàn hơn là tính với mức lãi suất khiêm tốn, rồi coi phần cao hơn là phần thưởng thêm. Một chi tiết nhỏ nhưng...

Nếu Harvard ngỏ ý quản lý tiền giúp bạn, bạn có đồng ý không? Đại học Harvard có một quỹ đầu tư khoảng 57 tỷ USD, tức hơn 1,4 triệu tỷ đồng. Quỹ này do một đội ngũ chuyên gia hàng đầu quản lý. Năm tài chính 2025, quỹ báo lãi 11,9% và được báo chí khen là "chấp nhận rủi ro có tính toán", nhờ đặt cược mạnh vào cổ phần công ty tư nhân. Giả sử Harvard ngỏ lời: "Chúng tôi sẽ quản lý tiền của anh chị y như cách quản lý quỹ của trường." Nhiều người sẽ nhận ngay. Nhưng Rob Berger, một blogger tài chính người Mỹ, đã thử so sánh quỹ Harvard với một danh mục rất đơn giản chỉ gồm 3 quỹ chỉ số chi phí thấp. Kết quả khá bất ngờ. Quỹ chỉ số là gì? Là quỹ mua toàn bộ hoặc phần lớn các cổ phiếu (hay trái phiếu) trong một chỉ số thị trường, thay vì cố chọn mã "ngon". Nhờ không phải thuê nhiều người phân tích nên phí thường rất thấp. Hai danh mục khác nhau ra sao? Danh mục 3 quỹ gồm một quỹ cổ phiếu Mỹ, một quỹ cổ phiếu quốc tế và một quỹ trái phiếu. Tỷ trọng đ...

Tháng 10 luôn là tháng "chạy nước rút". Doanh nghiệp chạy chỉ tiêu, ngân hàng chạy tín dụng, còn người làm công ăn lương như chúng ta thì nhìn vào sổ tiết kiệm, khoản vay mua nhà và tự hỏi: lãi suất những tháng cuối năm 2026 sẽ lên hay xuống? Trong chương trình "Đi theo dòng tiền" phát ngày 02/10/2026, chuyên gia Nguyễn Minh Tuấn đã mổ xẻ hai câu chuyện chính sách đang chi phối câu trả lời: Thông tư 50 nâng trần LDR lên 95% và việc gia hạn hỗ trợ thuế xăng dầu đến hết năm. Bài viết này sẽ diễn giải lại theo góc nhìn của một gia đình Việt Nam ở tuổi 35-55, đang vừa trả nợ nhà, vừa nuôi con, vừa lo cho cha mẹ và cho chính tuổi hưu của mình. Bức tranh chung: kinh tế vẫn tích cực nhưng đã chậm lại Chỉ số PMI sản xuất Việt Nam tháng 9/2026 đạt 51,9 điểm, vẫn trên ngưỡng 50 nhưng đã giảm so với mức 53,3 điểm của tháng 8. PMI là gì? PMI (chỉ số nhà quản trị mua hàng) đo mức độ sôi động của ngành sản xuất qua khảo sát đơn hàng, sản lượng, việc làm. Trên 50 điểm ng...

Hãy tưởng tượng một đêm biển tối không có hải đăng. Tàu bè vẫn chạy, nhưng không ai biết đâu là bờ, đâu là đá ngầm. Thị trường vốn cũng vậy: nếu không có một mức lãi suất chuẩn để mọi người cùng nhìn vào, mỗi khoản vay, mỗi dự án, mỗi lời mời đầu tư đều trở thành chuyện đoán mò. Ở Việt Nam, vai trò "ngọn hải đăng" đó thuộc về trái phiếu Chính phủ. Trái phiếu Chính phủ là gì? Là giấy nhận nợ do Nhà nước phát hành để vay tiền từ người dân và tổ chức. Nhà nước cam kết trả lãi định kỳ và trả lại tiền gốc khi đáo hạn. Vì được ngân sách quốc gia bảo đảm nên đây được xem là tài sản có rủi ro thấp nhất trong nước. Tại sao một tờ giấy nợ của Nhà nước lại quan trọng với cả thị trường? Lãi suất mà Nhà nước phải trả khi đi vay chính là mức "giá tiền" thấp nhất trong nền kinh tế. Mọi người đi vay khác, từ doanh nghiệp đến cá nhân, đều phải trả cao hơn mức này, vì họ rủi ro hơn Nhà nước. Giới tài chính gọi đó là lãi suất tham chiếu. Lãi suất tham chiếu là gì? Là mức ...

Ngày càng nhiều người Việt tự quản lý tiền của mình: tự mở tài khoản chứng khoán, tự mua quỹ mở, tự tra cứu trên YouTube hay hỏi trí tuệ nhân tạo. Đó là tín hiệu tốt. Hai chuyên gia tài chính Brian Preston và Bo Hanson, trong một tập của chương trình Money Guy Show, cũng khẳng định họ ủng hộ người tự đầu tư. Nhưng sau nhiều năm làm nghề, họ thấy người tự làm thường lặp đi lặp lại 7 sai lầm. Dưới đây là 7 sai lầm đó, được đặt lại trong bối cảnh Việt Nam, cho những ai đang ở tuổi 35-55 và bắt đầu nghĩ nghiêm túc đến tuổi hưu. Sai lầm 1: Mua quá nhiều quỹ trùng nhau Nhiều người nghĩ cứ mua nhiều quỹ là an toàn. Thực tế, nếu bạn nắm ba quỹ mở cổ phiếu và một ETF, mà cả bốn đều tập trung vào cùng một rổ cổ phiếu lớn như VN30, thì bạn chỉ đang mua một thứ bốn lần, kèm bốn khoản phí. ETF là gì? Quỹ hoán đổi danh mục, mô phỏng một rổ cổ phiếu (ví dụ VN30) và được mua bán trên sàn như một cổ phiếu bình thường. Đa dạng hoá là gì? Chia tiền vào nhiều loại tài sản khác nhau (cổ phiếu, t...

Nếu bạn từng thử một công cụ lập kế hoạch hưu trí và nhận kết quả "xác suất thành công 90%", có lẽ câu hỏi đầu tiên trong đầu là: vậy 10% kia là gì, mình sẽ hết tiền ở tuổi 75 sao? Bài viết này gom lại 5 câu hỏi rất thực tế mà người sắp bước qua tuổi 40 hay gặp, viết lại hoàn toàn cho hoàn cảnh Việt Nam. 1. Con số 10% "thất bại" thực ra nói lên điều gì? Các công cụ hưu trí hiện đại thường chạy mô phỏng hàng nghìn kịch bản thị trường khác nhau rồi đếm xem bao nhiêu kịch bản tiền của bạn vẫn còn đến cuối đời. Mô phỏng Monte Carlo là gì? Là cách máy tính "tung xúc xắc" hàng nghìn lần với các mức lợi nhuận và lạm phát ngẫu nhiên dựa trên lịch sử, để xem kế hoạch của bạn trụ được trong bao nhiêu phần trăm trường hợp. Điều quan trọng: 10% kịch bản xấu không phải là "10% khả năng bạn trắng tay". Đó là 10% khả năng bạn phải điều chỉnh giữa đường : giảm chi tiêu vài năm, làm thêm bán thời gian, hoặc hoãn một chuyến du lịch lớn. Nếu bạn có sự l...

Bạn còn nhớ món đồ chơi yêu thích hồi nhỏ không? Có lúc bạn mê nó lắm, rồi một ngày ném vào góc tủ và quên hẳn. Hai chuyên gia tài chính Brian Preston và Bo Hanson của kênh The Money Guy Show kể rằng người Mỹ cũng làm đúng như vậy với tiền hưu trí của mình. Theo họ, ở Mỹ có khoảng 32 triệu tài khoản 401(k) đang bị "thất lạc", tức là chủ nhân không còn nhớ hoặc không còn theo dõi. 401(k) là gì? Là tài khoản hưu trí ở Mỹ do công ty mở cho nhân viên, trích lương hàng tháng để đầu tư dài hạn. Việt Nam chưa có sản phẩm giống hệt; gần nhất là sổ BHXH, quỹ hưu trí bổ sung tự nguyện, hoặc tài khoản quỹ mở mà bạn tự tích luỹ. Chuyện này xảy ra rất đơn giản: đổi việc, công ty cũ đóng cửa, chuyển nhà, đổi số điện thoại, đổi email... và tài khoản cứ nằm đó, không ai ngó tới. Lời khuyên của hai ông gói gọn trong một câu: nếu nghi ngờ mình có tài khoản bỏ quên, hãy đi tìm, rồi gom về một chỗ. Nghe thì xa, nhưng ở Việt Nam chúng ta cũng "bỏ quên" tiền theo nhiều cách rất ...

Trong một buổi trò chuyện gần đây trên kênh Tài chính & Kinh doanh, các chuyên gia đặt ra một câu hỏi nghe rất vĩ mô nhưng lại rất gần với túi tiền của mỗi gia đình: Việt Nam muốn tăng trưởng GDP cao, vậy tiền tài trợ cho tăng trưởng đó sẽ đến từ đâu? Điểm thú vị là cách các tổ chức xếp hạng tín nhiệm quốc tế nhìn một quốc gia. Họ không nhìn khác gì một quỹ đầu tư đi thẩm định một doanh nghiệp. Câu hỏi đầu tiên luôn là: cấu trúc vốn của anh ra sao? Xếp hạng tín nhiệm là gì? Là "điểm tín dụng" của một quốc gia hay doanh nghiệp, do các tổ chức độc lập chấm. Điểm càng cao thì vay vốn càng rẻ, vì người cho vay yên tâm hơn về khả năng trả nợ. Cấu trúc vốn là gì? Là tỷ lệ giữa tiền đi vay và tiền tự có để tài trợ cho hoạt động. Vay nhiều, kỳ hạn ngắn thì rủi ro cao. Vốn tự có nhiều, vay dài hạn với lãi suất hợp lý thì bền hơn. Vì sao họ lo khi tăng trưởng dựa vào vốn ngân hàng? Theo chia sẻ trong video, nếu tham vọng tăng trưởng vẫn chủ yếu dựa vào tín dụng ngân h...

Hai chuyên gia tài chính Brian Preston và Bo Hanson vừa chia sẻ một bảng xếp hạng thú vị: những thương hiệu xe có khả năng chạy đến 250.000 dặm (khoảng 400.000 km) cao nhất. Top 5 gồm GMC (gần 6%), Acura, Honda, Lexus và đứng đầu là Toyota với gần 20%. Nghe có vẻ là chuyện của dân mê xe, nhưng thông điệp cuối video mới đáng chú ý: giữ được một chiếc xe bền càng lâu, bạn càng có nhiều tiền để tích luỹ cho tương lai. Ở Việt Nam, Acura và GMC gần như không có mặt chính hãng, nên thực tế bảng này gói lại thành hai cái tên quen thuộc: Toyota và Honda (cùng Lexus là dòng cao cấp của Toyota). Không ngạc nhiên khi đó cũng là những xe giữ giá tốt nhất trên thị trường xe cũ trong nước. Chiếc xe là tài sản mất giá nhanh nhất bạn từng mua Một chiếc xe 700 triệu lăn bánh, sau 5 năm thường chỉ còn khoảng 400-450 triệu. Tức là mỗi năm bạn mất 50-60 triệu chỉ vì xe cũ đi, chưa kể xăng, bảo hiểm, gửi xe, đăng kiểm. Với một gia đình thu nhập 30-40 triệu/tháng, đó là hơn một tháng lương bốc hơi mỗi...

Cuối tuần vừa rồi, Cục Thống kê công bố GDP quý 3/2026 tăng 9,95%, kéo tăng trưởng 9 tháng lên 9,01%. Sản xuất công nghiệp tháng 9 tăng 16,7%, vốn FDI giải ngân 9 tháng đạt 21,1 tỷ USD (khoảng 530 nghìn tỷ đồng), xuất khẩu tháng 9 tăng 39,1% so với cùng kỳ. Toàn những con số đẹp. Thế nhưng ở phía ngược lại, VN-Index vừa trải qua một giai đoạn giảm khá sâu. Trên mạng xã hội, bài đăng về GDP nhận hàng trăm bình luận, và phần lớn là hoài nghi: "Bát phở nhà em từ 45 nghìn lên 55 nghìn mà ít thịt đi, tăng trưởng ở đâu?", "Lãi suất tiết kiệm có 5%, kinh tế tăng 10% kiểu gì?". Cảm giác ấy rất thật, và bài viết này không phủ nhận nó. Câu hỏi quan trọng hơn cho người đang chuẩn bị tài chính tuổi hưu là: mình nên đối xử với những con số vĩ mô này ra sao? 1. GDP đo cái gì, và không đo cái gì GDP là tổng giá trị hàng hoá và dịch vụ cả nền kinh tế tạo ra. Nó cộng dồn nhà máy FDI xuất khẩu điện thoại, công trình hạ tầng, bất động sản, ngân hàng và cả quán phở đầu ngõ. Khi x...