Sống khoẻ lâu

Nhiều anh chị ở tuổi 40, 50 vẫn quen để tiền trong sổ tiết kiệm, mua vài chỉ vàng hoặc dồn sức cho một mảnh đất. Những kênh này không sai. Nhưng lãi tiết kiệm có lúc chỉ nhỉnh hơn lạm phát một chút, còn bất động sản thì cần vốn lớn và khó bán nhanh khi cần tiền. Vì vậy, ngày càng nhiều người tìm đến ETF như một cách tham gia thị trường chứng khoán mà không phải ngồi chọn từng mã cổ phiếu . ETF là gì? ETF (quỹ hoán đổi danh mục) là một quỹ mô phỏng theo một chỉ số, ví dụ VN30 hay VN-Index. Mua một chứng chỉ quỹ ETF giống như mua một giỏ nhiều cổ phiếu cùng lúc, và chứng chỉ này được mua bán trên sàn như một cổ phiếu bình thường. Tin vui là mua ETF không phức tạp như nhiều người nghĩ. Dưới đây là 5 bước cơ bản, kèm vài lưu ý thực tế cho người mới. Bước 1: Xác định khoản vốn nhàn rỗi Đây là bước quan trọng nhất, dù nghe có vẻ hiển nhiên. Tiền đem đi đầu tư phải là tiền nhàn rỗi : khoản mà gia đình không cần dùng đến trong ít nhất 2–3 năm tới , tốt nhất là lâu hơn. Ở tuổi t...

Khi tin tức nói “ngân hàng được nới”, người gửi tiết kiệm nên hiểu thế nào? Gần đây nhiều người nghe tin Ngân hàng Nhà nước điều chỉnh cách quản lý tỷ lệ cho vay so với tiền huy động. Phản ứng đầu tiên thường là: ngân hàng sắp được cho vay thoải mái hơn, liệu tiền gửi của mình có kém an toàn hơn không? Với những người 35-55 tuổi đang để phần lớn khoản dành dụm trong sổ tiết kiệm, đây là câu hỏi rất thực tế. Câu trả lời ngắn: trong ngắn hạn có thể gọi là “nới”, nhưng nhìn dài hơn thì đây là chuyển từ khung cứng sang kiểm soát chất lượng thanh khoản . Hiểu được điều này giúp bạn bình tĩnh hơn và sắp xếp tiền hợp lý hơn. LDR là gì và vì sao từng có “trần” 85%? LDR là gì? LDR (tỷ lệ cho vay trên tiền gửi) cho biết ngân hàng cho vay ra bao nhiêu so với số tiền huy động được. LDR 85% nghĩa là cứ huy động 100 đồng thì cho vay tối đa khoảng 85 đồng. Hình dung đơn giản: một ngân hàng huy động 100 tỷ đồng từ người gửi tiết kiệm. Với trần 85%, họ chỉ được cho vay khoảng 85 tỷ, phần...

Khi tờ kết quả siêu âm ghi "thai nhỏ" Một mẹ bầu vừa đi siêu âm về, kết quả báo con nhỏ hơn so với tuổi thai. Tối đó, chồng hỏi: "Em ăn uống thế nào mà con bé vậy?". Bà nội góp lời: "Ngày xưa mẹ đẻ đứa nào cũng ba cân rưỡi, giờ ăn uống đầy đủ hơn mà sao cháu vẫn nhỏ?". Rồi cả nhà bàn nhau bắt mẹ uống thêm sữa, ăn thêm bữa đêm. Những lời ấy xuất phát từ thương con, thương cháu. Nhưng với người mẹ, chúng dễ biến thành cảm giác có lỗi. Nhiều mẹ bắt đầu ăn cả khi không đói, và lần siêu âm nào cũng thấp thỏm. Sự thật là thai nhỏ không phải lúc nào cũng do mẹ ăn ít , và hiểu sai điều này có thể khiến cả nhà bỏ qua những việc thực sự cần làm. Thai nhỏ chưa phải là bệnh Khi siêu âm, bác sĩ đo vòng đầu, vòng bụng, chiều dài xương đùi của con để ước tính cân nặng. Kết quả được đặt lên biểu đồ, so với các em bé cùng tuần tuổi thai. Bách phân vị là gì? Là thứ hạng của con khi so với 100 em bé cùng tuần tuổi thai. Bách phân vị thứ 10 nghĩa là con lớn hơn k...

Thu nhập cao không có nghĩa là an toàn tài chính Christy Carlson Romano là gương mặt quen thuộc với khán giả Disney đầu những năm 2000 qua Even Stevens, Kim Possible và Cadet Kelly. Cô đi đóng phim từ khoảng 6 tuổi, làm việc với Disney từ 14 tuổi và có những năm thu nhập lên tới hàng triệu đô, tức hàng chục tỷ đồng nếu quy đổi. Nhưng trong cuốn hồi ký Once Upon a Trainwreck và khi lên chương trình Money Guy, cô kể rằng mình từng tiêu hết số tiền đó, từng chi gần 1 tỷ đồng cho thầy bói và có lúc nợ khoảng 5 tỷ đồng. Câu chuyện nghe như chuyện của người nổi tiếng ở tận Hollywood, nhưng các sai lầm thì rất gần với người Việt chúng ta: tiền về nhiều mà không có kế hoạch, chi tiêu phình to theo thu nhập, và khi bất an thì dễ đặt niềm tin sai chỗ. Sai lầm 1: Có tiền nhưng không có kế hoạch Theo lời Christy, năm 21 tuổi cô bắt đầu tự quản lý tiền nhưng chưa ai dạy cô cách làm. Một năm thu nhập cả triệu đô nhanh chóng trở thành mớ hỗn độn. Nhiều người Việt ở tuổi 35-45 cũng gặp tìn...

Khi quỹ chủ động thắng thị trường thì quỹ chỉ số có còn đáng chọn? Nhiều anh chị ngoài 40 hay hỏi: có quỹ mấy năm liền lãi hơn VN-Index, sao mình không dồn tiền vào đó? Đây là câu hỏi hợp lý. Một chuyên gia tài chính Mỹ mà tôi hay theo dõi cũng từng phân vân y như vậy, và lời giải của ông áp dụng được cho nhà đầu tư Việt Nam. Quỹ chủ động là gì? Là quỹ có người quản lý tự chọn cổ phiếu để cố thắng thị trường. Phí quản lý thường cao hơn. Quỹ chỉ số / ETF là gì? Là quỹ mô phỏng một rổ có sẵn như VN30 hay VN-Index, không cố thắng thị trường mà chỉ đi theo thị trường. Chi phí thấp. ETF là loại quỹ chỉ số được mua bán trên sàn như một cổ phiếu. Bài học từ một quỹ thắng thị trường 15 năm liền Ở Mỹ từng có một nhà quản lý quỹ rất giỏi tên Bill Miller. Quỹ của ông thắng chỉ số S&P 500 suốt 15 năm liên tiếp. Ai đang giữ quỹ đó cũng nghĩ: thắng mãi thì cứ giữ thôi. Rồi đến khủng hoảng 2008, quỹ tụt rất sâu và mất gần hết phần hơn thua tích luỹ trước đó. Điều đáng nói là ngườ...

Con gái bạn khóc nức nở vì một bạn ở lớp mầm non nói “Tớ không chơi với cậu nữa”. Cậu con trai ba tuổi lăn ra sàn vì bà không cho ăn thêm kem trước bữa cơm. Lúc đó, cha mẹ và ông bà thường muốn dỗ ngay: “Thôi nín đi, có gì đâu mà khóc”, “Để bà mua cái khác cho”. Ai cũng muốn kéo con ra khỏi nỗi buồn càng nhanh càng tốt. Còn một cách khác nhẹ nhàng hơn và có tác dụng lâu dài hơn: ngồi xuống bên cạnh con . Bài học từ một cảnh phim Trong một cảnh của phim truyền hình Ted Lasso , nhân vật Ted gặp một cô gái đang rất buồn. Anh không giảng giải, cũng không khuyên nhủ. Anh hỏi cô muốn ở một mình hay muốn anh ở lại, rồi nói: “Thế này nhé, tôi sẽ ngồi ngay đây.” Sau đó anh ngồi xuống, thở chậm và im lặng. Tiến sĩ Becky Kennedy là một nhà tâm lý học lâm sàng người Mỹ. Bà gọi cách làm này là “băng ghế cảm xúc”. Băng ghế cảm xúc là gì? Đây là một hình ảnh ẩn dụ. Khi buồn, giận hay ghen tị, trẻ giống như đang ngồi trên một chiếc ghế lạnh lẽo của cảm xúc đó. Người lớn không cần kéo con ...

Việt quất: Loại quả nhỏ, tác động lớn đến sức khỏe chuyển hóa Trong những năm gần đây, quả việt quất (blueberry) ngày càng xuất hiện nhiều hơn trong các siêu thị và cửa hàng trái cây nhập khẩu tại Việt Nam. Không chỉ ngon miệng, loại quả mọng màu tím xanh này còn được giới nghiên cứu quan tâm vì có thể ảnh hưởng tích cực đến sức khỏe chuyển hóa (metabolic health), đặc biệt với những người đang gặp vấn đề về đường huyết. Sức khỏe chuyển hóa là gì? Là trạng thái cơ thể xử lý năng lượng từ thức ăn một cách hiệu quả, thể hiện qua các chỉ số như đường huyết, mỡ máu, huyết áp và vòng eo nằm trong giới hạn khỏe mạnh. Vậy ăn việt quất có thực sự giúp ích không, và nên ăn bao nhiêu mỗi ngày? Bài viết này sẽ giúp bạn có câu trả lời rõ ràng, dựa trên những gì bằng chứng khoa học hiện có cho thấy. Việt quất và độ nhạy insulin Theo phân tích các nghiên cứu hiện có, bằng chứng cho thấy việt quất có thể cải thiện độ nhạy insulin ở một số người bị kháng insulin là khá đáng tin cậy. ...

Có một câu hỏi rất đời thường từ một thính giả tên Joshua: Làm sao để mở lời với vợ về chuyện đầu tư và tiết kiệm cho tuổi hưu? Vợ anh cho rằng chứng khoán là cờ bạc, nên giữ một khoản tiền rất lớn trong tài khoản thanh toán. Đổi sang bối cảnh Việt Nam, chuyện này giống như để vài trăm triệu nằm yên trong tài khoản ngân hàng, lãi gần như bằng không. Người dẫn chương trình kể lại chuyện nhà mình. Vợ ông không phản đối đầu tư, nhưng cũng chẳng muốn nghe. Nếu ông nói hôm qua thị trường giảm, nhà mình mất bao nhiêu đó , bà sẽ gạt đi: Đừng kể, em không muốn biết. Ông có chừng hai phút trước khi thấy nên dừng. Rồi ông tự nhận: lẽ ra hai vợ chồng nên có một buổi nói chuyện tiền bạc mỗi quý, ra quán cà phê, mang theo cuốn sổ xanh và cùng mở ra xem. Nghe thì đơn giản, nhưng đó lại là thói quen mà rất nhiều gia đình Việt đang thiếu. Khi một người lo, người kia không muốn biết Ở nhiều nhà, chuyện tiền thường do một người nắm. Người còn lại tin tưởng, hoặc thấy rắc rối nên không muốn dí...

Câu chuyện “nâng hạng” không chỉ có chứng khoán Thời gian qua, nhiều người Việt nghe nhắc liên tục về chuyện thị trường chứng khoán được nâng hạng. Nhưng có một loại “nâng hạng” khác ít được bàn hơn. Theo nhiều chuyên gia, nó có thể tác động sâu và lâu dài hơn. Đó là việc nâng xếp hạng tín nhiệm quốc gia . Xếp hạng tín nhiệm quốc gia là gì? Là điểm đánh giá của các tổ chức quốc tế về khả năng một quốc gia trả nợ đúng hạn. Điểm càng cao thì nhà đầu tư càng yên tâm cho quốc gia đó vay hoặc bỏ vốn vào. Theo phân tích trong video, Việt Nam hiện ở mức BB+ (hai chữ B kèm dấu cộng). Chỉ cần lên thêm một bậc là đạt BBB- (ba chữ B kèm dấu trừ), tức là bước vào nhóm mức đầu tư . Mức đầu tư (investment grade) là gì? Là nhóm quốc gia hoặc doanh nghiệp được đánh giá có rủi ro vỡ nợ ở mức vừa phải. Nhiều quỹ lớn trên thế giới bị quy định chỉ được rót tiền vào nhóm này. Vì sao một bậc lại quan trọng đến vậy? Hãy hình dung bạn đang xét duyệt cho người quen vay 300 triệu. Một người có...

Một chén việt quất mỗi ngày có giúp não trẻ lâu hơn? Khi tuổi tác tăng lên, nhiều người bắt đầu thấy mình hay quên tên người quen, quên chỗ để chìa khóa, hoặc khó nhớ lại một sự kiện vừa xảy ra. Đó là những dấu hiệu quen thuộc của lão hóa não . Câu hỏi đặt ra là liệu chế độ ăn hằng ngày, cụ thể là một loại quả nhỏ như việt quất (blueberry), có thể làm chậm quá trình này hay không. Các bằng chứng khoa học hiện nay cho thấy điều đó có thể xảy ra , dù vẫn cần hiểu đúng mức độ của những kết quả này. Kết quả từ các thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng Nhiều nghiên cứu về việt quất được thực hiện dưới dạng thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng. Thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng (Randomized Controlled Trial – RCT) là gì? Đây là loại nghiên cứu mà người tham gia được chia ngẫu nhiên thành hai nhóm: một nhóm dùng thứ cần thử nghiệm (ví dụ việt quất), nhóm kia dùng giả dược hoặc không can thiệp. Đây được xem là một trong những cách đáng tin cậy nhất để đánh giá tác động thật của một can ...

Giấc mơ sống bằng tiền lãi Nhiều người ngoài 40 từng nghĩ: chỉ cần một khoản tiền đủ lớn trong ngân hàng, mỗi tháng rút lãi ra tiêu, gốc vẫn còn nguyên. Không lo thị trường lên xuống, không phải canh bảng điện. Ý tưởng này có cơ sở và khá phù hợp với tâm lý người Việt vốn quen gửi tiết kiệm. Nhưng để biến nó thành kế hoạch thật, bạn cần làm phép tính cho đúng và biết rõ giới hạn của nó. Phép tính cơ bản: lãi suất quyết định tất cả Muốn nhận 10 triệu mỗi tháng nghĩa là cần 120 triệu tiền lãi mỗi năm. Số tiền gốc cần có bằng 120 triệu chia cho lãi suất năm: Lãi suất 9%/năm: cần khoảng 1,33 tỷ Lãi suất 6%/năm: cần 2 tỷ Lãi suất 5%/năm: cần 2,4 tỷ Lãi suất 4%/năm: cần 3 tỷ Chỉ chênh vài điểm phần trăm, số vốn cần có đã khác nhau cả tỷ đồng. Mức 9%/năm từng xuất hiện ở một số thời điểm lãi suất tăng cao, nhưng không phải lúc nào cũng có. Khi lên kế hoạch dài hạn, an toàn hơn là tính với mức lãi suất khiêm tốn, rồi coi phần cao hơn là phần thưởng thêm. Một chi tiết nhỏ nhưng...

Nếu Harvard ngỏ ý quản lý tiền giúp bạn, bạn có đồng ý không? Đại học Harvard có một quỹ đầu tư khoảng 57 tỷ USD, tức hơn 1,4 triệu tỷ đồng. Quỹ này do một đội ngũ chuyên gia hàng đầu quản lý. Năm tài chính 2025, quỹ báo lãi 11,9% và được báo chí khen là "chấp nhận rủi ro có tính toán", nhờ đặt cược mạnh vào cổ phần công ty tư nhân. Giả sử Harvard ngỏ lời: "Chúng tôi sẽ quản lý tiền của anh chị y như cách quản lý quỹ của trường." Nhiều người sẽ nhận ngay. Nhưng Rob Berger, một blogger tài chính người Mỹ, đã thử so sánh quỹ Harvard với một danh mục rất đơn giản chỉ gồm 3 quỹ chỉ số chi phí thấp. Kết quả khá bất ngờ. Quỹ chỉ số là gì? Là quỹ mua toàn bộ hoặc phần lớn các cổ phiếu (hay trái phiếu) trong một chỉ số thị trường, thay vì cố chọn mã "ngon". Nhờ không phải thuê nhiều người phân tích nên phí thường rất thấp. Hai danh mục khác nhau ra sao? Danh mục 3 quỹ gồm một quỹ cổ phiếu Mỹ, một quỹ cổ phiếu quốc tế và một quỹ trái phiếu. Tỷ trọng đ...

Andrew Huberman ra mắt sách Protocols Nếu bạn quan tâm đến sức khỏe, giấc ngủ hay chống lão hóa, có lẽ bạn đã từng nghe đến Andrew Huberman . Ông là giáo sư thần kinh học tại Đại học Stanford và là người dẫn podcast Huberman Lab, một trong những chương trình về khoa học sức khỏe được nghe nhiều nhất thế giới. Podcast là gì? Là chương trình nói chuyện, phỏng vấn dạng âm thanh hoặc video, phát hành theo từng tập trên mạng để người nghe theo dõi bất cứ lúc nào. Mới đây, Huberman thông báo ra mắt cuốn sách đầu tay mang tên Protocols: An Operating Manual for the Human Body , tạm dịch là Protocols: Sách hướng dẫn vận hành cơ thể người . Protocol là gì? Trong y khoa và khoa học, protocol (giao thức, quy trình) là một chuỗi bước làm cụ thể, có trình tự rõ ràng, để đạt một mục tiêu nhất định, ví dụ quy trình buổi sáng giúp ngủ ngon hơn vào ban đêm. Sự kiện trực tiếp tại Dolby Theatre, Los Angeles Để ra mắt sách, Huberman tổ chức một buổi gặp gỡ trực tiếp tại Dolby Theatre ở Lo...

Khi con thích chơi một mình: không phải lúc nào cũng là “cô đơn” Nhiều ông bà, cha mẹ Việt Nam thường lo khi thấy cháu ngồi một góc xếp hình cả buổi, không chạy ra chào khách, hoặc đi mầm non về chỉ muốn nằm yên trong phòng. Câu quen thuộc là “Thằng bé nhút nhát quá, phải cho nó ra ngoài nhiều vào!”. Thật ra, với nhiều trẻ, những khoảng lặng ấy không phải nỗi buồn. Đó là cách con nghỉ ngơi, sắp xếp lại cảm xúc và nạp lại năng lượng sau một ngày nhiều âm thanh, nhiều người. Có một bài hát của TS Khắc Hiếu ví khoảng thời gian ở một mình như “sự nghỉ ngơi của một trái tim”. Trẻ nhỏ cũng có thể cần những khoảnh khắc như vậy. Điều quan trọng là cha mẹ phân biệt được: con đang chọn ở một mình để nạp năng lượng, hay con đang bị thu mình vì lo âu hoặc khó khăn. Hướng nội là khí chất, không phải khuyết điểm Mỗi đứa trẻ sinh ra đã có khí chất riêng. Khí chất (temperament) là gì? Là những đặc điểm bẩm sinh trong cách trẻ phản ứng với thế giới, như mức độ hoạt động, mức nhạy cảm với ...

Lời tâm sự của một người bà Trong một đoạn trò chuyện ngắn trên podcast Good Inside, bà Melinda French Gates, giờ đã lên chức bà, được hỏi: có khó không khi nhìn con gái mình nuôi dạy cháu theo cách khác hẳn ngày xưa? Câu trả lời của bà làm nhiều cha mẹ (parent) gật gù: “Chuyện này hoàn toàn không phải về tôi.” Bà Melinda nói mình chỉ đóng “vai phụ”. Việc của bà là ngồi lại quan sát con gái chăm cháu, hỗ trợ khi có thể và tôn trọng “luật nhà” do con đặt ra. Bà còn thật lòng ngưỡng mộ vì thấy cha mẹ trẻ bây giờ kiên nhẫn hơn hẳn mình ngày trước. Bà cũng tự nhắc rằng thế hệ trước đã làm tốt nhất có thể với những gì họ biết khi ấy. Nghe thì đơn giản, nhưng với nhiều gia đình Việt, đây lại là chuyện xảy ra mỗi ngày. Bối cảnh rất Việt Nam: ông bà là “hậu phương” chính Hết 6 tháng nghỉ thai sản, phần lớn các mẹ đi làm lại. Nếu bé chưa đi nhà trẻ, người trông cháu ban ngày thường là ông bà nội hoặc ngoại. Kể cả khi bé đã vào trường mầm non công lập hay tư thục, ông bà vẫn đưa đón, n...

Năm giờ chiều, mẹ vừa đi làm về, bà đang nấu nồi canh chua, còn bé hai tuổi thì quấy khóc. Lúc ấy, mở chiếc điện thoại với vài bài hát thiếu nhi là cách nhiều nhà vẫn làm. Nếu bạn từng thấy áy náy vì điều này, bài viết không nhằm làm bạn thêm áy náy. Bài viết giúp bạn hiểu điều gì diễn ra trong não con khi con xem màn hình, và vì sao vài thay đổi nhỏ có thể tạo khác biệt lớn. Não con lớn lên nhờ những gì con trải nghiệm mỗi ngày Khi chào đời, não trẻ đã có gần trăm tỷ tế bào thần kinh, nhưng các kết nối giữa chúng còn rất ít. Theo Trung tâm Phát triển Trẻ em của Đại học Harvard, trong những năm đầu đời, não hình thành hơn một triệu kết nối mới mỗi giây. Kết nối nào được dùng thường xuyên sẽ mạnh lên, kết nối nào ít dùng sẽ dần bị loại bỏ. Những gì con nhìn, nghe và làm mỗi ngày quyết định kết nối nào được giữ lại. Hãy hình dung bé xếp tháp bằng khối gỗ hay mấy hộp sữa chua rỗng. Mỗi lần con với tay cầm khối và đặt lên, các vùng não phụ trách vận động và không gian được kích hoạt....