Sống khoẻ lâu

Phần lớn chúng ta nghĩ về phòng ngừa bệnh tim theo kiểu «có hoặc không»: hoặc là khỏe mạnh, hoặc là đã bị bệnh. Nhưng theo hai bác sĩ tim mạch Thomas Dayspring và Dan Soffer trong podcast The Proof của Simon Hill, phòng ngừa bệnh tim thực ra có đến 4 cấp độ. Hiểu rõ mình đang ở cấp nào sẽ giúp bạn chọn đúng mức độ bảo vệ cho chính mình. Cách hiểu cũ: chỉ có phòng ngừa tiên phát và thứ phát Trước đây, y học chia phòng ngừa thành hai nhóm đơn giản. Nếu bệnh nhân chưa từng bị nhồi máu cơ tim, đột quỵ hay phẫu thuật bắc cầu mạch vành nhưng có một số yếu tố nguy cơ, bác sĩ sẽ điều trị để ngăn biến cố đầu tiên. Đó là phòng ngừa tiên phát. Nếu bệnh nhân đã từng bị biến cố, mục tiêu là ngăn lần tiếp theo. Đó là phòng ngừa thứ phát. Theo bác sĩ Dayspring, cách chia này đã lỗi thời. Nhờ các công cụ chẩn đoán hiện đại, chúng ta có thể can thiệp sớm hơn và chính xác hơn rất nhiều. Cấp độ 1: Phòng ngừa nguyên thủy (Primordial Prevention) Đây là cấp độ sớm nhất, dành cho những người chưa c...

Mỡ bụng không chỉ là chuyện vóc dáng. Lớp mỡ nằm sâu bên trong, bao quanh gan, ruột và các cơ quan khác mới là thứ đáng lo nhất. Đây chính là mỡ nội tạng (visceral fat), loại mỡ liên quan trực tiếp đến tiểu đường tuýp 2, bệnh tim mạch và lão hóa sớm. Gần đây, phương pháp nhịn ăn gián đoạn (intermittent fasting) được nhắc đến rất nhiều như một cách đốt mỡ nội tạng hiệu quả. Vậy thực hư ra sao? Mỡ nội tạng là gì? Là lớp mỡ tích tụ sâu trong khoang bụng, bao quanh các cơ quan như gan, tụy và ruột. Khác với mỡ dưới da có thể véo được, mỡ nội tạng không nhìn thấy bằng mắt thường nhưng tiết ra nhiều chất gây viêm, làm rối loạn chuyển hóa. Nhịn ăn gián đoạn hoạt động như thế nào? Nhịn ăn gián đoạn (intermittent fasting) không quy định bạn ăn gì mà quy định bạn ăn khi nào. Các hình thức phổ biến gồm 16:8 (nhịn 16 giờ, ăn trong 8 giờ), 5:2 (ăn bình thường 5 ngày, giảm mạnh calo 2 ngày) hoặc nhịn cách ngày. Intermittent fasting là gì? Là chế độ ăn luân phiên giữa khoảng thời gian nh...

Chúng ta đã nói về béo phì theo hướng ngược lại Suốt nhiều thập kỷ, mỗi khi nhắc đến sức khỏe và tuổi thọ, chúng ta lại đổ dồn ánh mắt vào con số trên cân và lớp mỡ quanh bụng. Bác sĩ nhắc "giảm cân", quảng cáo hứa "đốt mỡ", và người Việt Nam cũng không ngoại lệ khi ngày càng lo lắng về tình trạng thừa cân đang gia tăng ở cả thành thị và nông thôn. Nhưng có một góc nhìn đang được nhiều chuyên gia y học tuổi thọ ủng hộ: chúng ta đang có cuộc trò chuyện về béo phì theo chiều ngược lại . Thay vì hỏi "làm sao để bớt mỡ?", câu hỏi đúng hơn phải là "làm sao để có nhiều cơ bắp khỏe mạnh hơn?". Bởi vì yếu cơ mới là thứ rút ngắn tuổi thọ, còn sức mạnh mới là thứ kéo dài nó. Cơ bắp: cơ quan lớn nhất mà bạn đang bỏ quên Cơ xương (skeletal muscle) chiếm khoảng 40% trọng lượng cơ thể ở người trưởng thành khỏe mạnh, và nó không chỉ giúp bạn đi lại hay xách đồ. Cơ xương là gì? Là loại cơ bám vào xương, giúp cơ thể vận động theo ý muốn. Khác với cơ t...

Kẻ thù thầm lặng không gây đau Khi nói về sức khỏe lâu dài, người Việt thường nghĩ ngay đến chuyện ăn: bớt đường, bớt dầu mỡ, bớt bia rượu. Nhưng nếu phải chọn ra một thói quen phá hoại sức khỏe mạnh nhất trong 20–30 năm tới, thì đó không phải bữa lẩu cuối tuần. Đó là lối sống ít vận động — ngồi 8–10 tiếng mỗi ngày ở văn phòng, ngồi tiếp trên xe, rồi ngồi trước TV hoặc điện thoại đến khi đi ngủ. Lý do khiến nó nguy hiểm hơn mọi thứ khác rất đơn giản: nó không gây đau. Một tô mì cay làm bạn khó chịu ngay tối đó. Còn việc không vận động thì im lặng suốt nhiều năm, cho đến khi nó xuất hiện dưới dạng đường huyết cao, huyết áp cao, đau lưng, hoặc một cú té ở tuổi 70 mà không đứng lên lại được. Thể lực tim phổi: chỉ số dự báo tuổi thọ mạnh nhất Trong y học chống lão hóa, một trong những chỉ số tiên lượng tuổi thọ tốt nhất không phải cân nặng, mà là VO2 max . VO2 max là gì? Là lượng oxy tối đa cơ thể bạn sử dụng được trong một phút khi vận động hết sức. Nói dễ hiểu: đây là thước...

Trong một cuộc trò chuyện gây nhiều chú ý, TS. Rhonda Patrick (nhà sinh học phân tử, sáng lập FoundMyFitness) và TS. Derya Unutmaz (nhà miễn dịch học) đã cùng bàn về một câu hỏi mà cách đây 20 năm còn bị coi là hoang đường: liệu con người có thể sống đến 100 tuổi, hoặc xa hơn, một cách khỏe mạnh? Điều thú vị là cả hai nhà khoa học đều không nói về "thần dược". Họ nói về tốc độ phát triển của khoa học — và về những gì bạn cần làm ngay hôm nay để còn kịp hưởng lợi từ nó. "Vận tốc thoát tuổi thọ" — chúng ta đang tiến gần hơn? Khái niệm trung tâm của cuộc thảo luận là longevity escape velocity . Longevity escape velocity (vận tốc thoát tuổi thọ) là gì? Đây là thời điểm giả định mà cứ mỗi một năm bạn sống thêm, khoa học lại kéo dài tuổi thọ dự kiến của bạn thêm hơn một năm. Nói cách khác, tiến bộ y học chạy nhanh hơn quá trình lão hóa của cơ thể bạn. Ý tưởng này nghe như khoa học viễn tưởng, nhưng lập luận của hai nhà khoa học rất thực tế: chúng ta đang ở gi...