Hẹn cà phê bàn chuyện tiền mỗi quý: Cách vợ chồng cùng lên kế hoạch nghỉ hưu mà không cãi nhau

Có một câu hỏi rất đời thường từ một thính giả tên Joshua: Làm sao để mở lời với vợ về chuyện đầu tư và tiết kiệm cho tuổi hưu? Vợ anh cho rằng chứng khoán là cờ bạc, nên giữ một khoản tiền rất lớn trong tài khoản thanh toán. Đổi sang bối cảnh Việt Nam, chuyện này giống như để vài trăm triệu nằm yên trong tài khoản ngân hàng, lãi gần như bằng không.

Người dẫn chương trình kể lại chuyện nhà mình. Vợ ông không phản đối đầu tư, nhưng cũng chẳng muốn nghe. Nếu ông nói hôm qua thị trường giảm, nhà mình mất bao nhiêu đó, bà sẽ gạt đi: Đừng kể, em không muốn biết. Ông có chừng hai phút trước khi thấy nên dừng. Rồi ông tự nhận: lẽ ra hai vợ chồng nên có một buổi nói chuyện tiền bạc mỗi quý, ra quán cà phê, mang theo cuốn sổ xanh và cùng mở ra xem.

Nghe thì đơn giản, nhưng đó lại là thói quen mà rất nhiều gia đình Việt đang thiếu.

Khi một người lo, người kia không muốn biết

Ở nhiều nhà, chuyện tiền thường do một người nắm. Người còn lại tin tưởng, hoặc thấy rắc rối nên không muốn dính vào. Khi mọi thứ suôn sẻ thì cách này có vẻ ổn. Nhưng hãy thử đặt vài câu hỏi:

• Nếu người lo tiền ốm nặng hay mất đột ngột, người kia có biết tiền đang để ở đâu, sổ tiết kiệm nào sắp đáo hạn, mật khẩu tài khoản chứng khoán là gì không?
• Hai người có cùng hình dung về tuổi hưu không, hay một người muốn về quê, người kia muốn ở gần con?
• Nỗi sợ rủi ro của người này có đang bị xem nhẹ, hay ngược lại, đang khiến cả nhà bỏ lỡ cơ hội tích lũy dài hạn?

Với người 35-55 tuổi, những câu hỏi này càng quan trọng. Đây là giai đoạn bánh kẹp: vừa lo học phí cho con, vừa chăm cha mẹ già, trong khi thời gian chuẩn bị cho tuổi hưu đang hẹp dần.

Vì sao mỗi quý là vừa đủ

Người dẫn chương trình nói đùa rằng họp hàng tuần thì vợ ông sẽ phát điên. Ông nói đúng. Nói chuyện tiền quá dày dễ khiến người ta chú ý đến biến động ngắn hạn và lo lắng không cần thiết. Mỗi quý một lần thì đủ để:

• Rà lại thu chi của ba tháng vừa qua.
• Kiểm tra quỹ dự phòng còn đủ không.
• Xem các khoản tích lũy dài hạn có đi đúng kế hoạch không, thay vì soi giá từng ngày.

Quỹ dự phòng khẩn cấp là gì? Khoản tiền mặt hoặc tiền gửi dễ rút, thường bằng 6-12 tháng chi tiêu, dùng khi mất việc, ốm đau hay có việc gấp.

Chuẩn bị cuốn sổ xanh của gia đình

Cuốn sổ không cần màu xanh, có thể là một file bảng tính chung. Điều quan trọng là cả hai cùng xem được. Nên có:

1. Danh sách tài sản: tiền gửi tiết kiệm, vàng, bất động sản, quỹ mở, cổ phiếu, bảo hiểm.
2. Danh sách nợ: vay mua nhà (lưu ý lãi suất thả nổi sau thời gian ưu đãi), vay tiêu dùng.
3. Thông tin BHXH và BHYT của từng người: đã đóng bao nhiêu năm, dự kiến lương hưu ra sao.
4. Mục tiêu: ví dụ nghỉ hưu ở tuổi 60 với chi tiêu khoảng 15 triệu/tháng theo giá hiện tại.

Quỹ mở là gì? Quỹ đầu tư do công ty quản lý quỹ điều hành, gom tiền của nhiều người để đầu tư vào cổ phiếu, trái phiếu. Nhà đầu tư có thể mua thêm hoặc bán lại chứng chỉ quỹ định kỳ.

Nếu một trong hai người làm tự do, không có BHXH bắt buộc, hãy ghi rõ điều đó. Đây là lúc nên cân nhắc BHXH tự nguyện để có lương hưu cơ bản và BHYT khi về già.

BHXH tự nguyện là gì? Hình thức người không thuộc diện bắt buộc tự đóng bảo hiểm xã hội để hưởng lương hưu và chế độ tử tuất. Mức đóng do người tham gia tự chọn trong khung quy định.

Một buổi cà phê tài chính diễn ra thế nào

Hãy ra ngoài, như người dẫn chương trình gợi ý. Đổi không gian giúp cuộc trò chuyện bớt căng và giống một buổi hẹn hơn là một cuộc họp. Gợi ý trong khoảng 45 phút:

• 10 phút: Nhìn lại quý vừa qua, chi tiêu có gì bất thường.
• 15 phút: Xem bức tranh tổng thể, không đi vào từng con số lẻ.
• 15 phút: Bàn một việc cụ thể cho quý tới, ví dụ tăng khoản tích lũy định kỳ từ 3 triệu lên 5 triệu/tháng.
• 5 phút: Hỏi nhau: Có điều gì làm anh/em lo không?

Nói chuyện với người bạn đời sợ rủi ro

Nỗi sợ của vợ Joshua không vô lý. Ở Việt Nam, nhiều người từng chứng kiến người quen mất tiền vì lướt sóng cổ phiếu hay theo đám đông. Đừng cố thuyết phục bằng lợi nhuận. Hãy bắt đầu từ chỗ người kia cảm thấy an toàn:

• Giữ đủ quỹ dự phòng trong tiền gửi trước. Phần này cứ để ở ngân hàng, không ai bàn cãi.
• Phân biệt đầu tư định kỳ dài hạn với đánh bạc ngắn hạn. Mua đều đặn chứng chỉ quỹ hoặc ETF theo chỉ số như VN30 trong 10-20 năm khác rất xa với việc mua bán theo tin đồn.
• Nói về lạm phát: 300 triệu để yên trong tài khoản thanh toán sẽ mất dần sức mua theo năm tháng.
• Đồng ý một tỷ lệ phân bổ tài sản cả hai thấy dễ ngủ, rồi bắt đầu với phần nhỏ.

ETF là gì? Quỹ hoán đổi danh mục, mô phỏng một chỉ số như VN30 và được mua bán trên sàn như cổ phiếu, giúp phân tán rủi ro với chi phí thấp.

Phân bổ tài sản là gì? Cách chia tiền vào các nhóm như tiền gửi, trái phiếu, cổ phiếu, vàng, bất động sản theo tỷ lệ phù hợp với mục tiêu và khẩu vị rủi ro.

Lãi kép là gì? Tiền lãi được tái đầu tư để tiếp tục sinh lãi. Càng có nhiều thời gian thì hiệu ứng này càng rõ.

Lời kết

Kế hoạch nghỉ hưu tốt không nằm ở việc chọn đúng sản phẩm, mà ở việc cả hai vợ chồng cùng hiểu và cùng đi một hướng. Một ly cà phê mỗi quý không tốn nhiều, nhưng có thể giúp gia đình tránh được những bất ngờ không ai mong muốn ở tuổi 60.

Bài viết mang tính thông tin, không phải lời khuyên đầu tư. Hãy cân nhắc hoàn cảnh cá nhân hoặc tham khảo chuyên gia được cấp phép.

Điểm chính cần nhớ:

• Khi chỉ một người nắm chuyện tiền, gia đình sẽ gặp rủi ro lớn nếu người đó ốm đau hoặc qua đời đột ngột. Cả hai vợ chồng đều cần biết bức tranh tài chính chung.
• Ngồi lại với nhau mỗi quý một lần là vừa đủ để rà thu chi và tiến độ tích lũy, lại không khiến ai lo lắng vì biến động ngắn hạn.
• Lập một cuốn sổ tài chính chung ghi tài sản, nợ, thông tin BHXH/BHYT và mục tiêu nghỉ hưu bằng con số cụ thể.
• Với người bạn đời sợ rủi ro, hãy bắt đầu từ quỹ dự phòng an toàn, phân biệt rõ đầu tư định kỳ dài hạn với đầu cơ, rồi tăng dần từng bước.
• Người làm tự do không có BHXH bắt buộc nên cân nhắc BHXH tự nguyện để có lương hưu cơ bản và BHYT khi về già.

#KeHoachNghiHuu #TaiChinhGiaDinh #TaiChinhCaNhan #TichLuyDaiHan #TuoiTrung Nien

Nguồn tham khảo: Video từ kênh Rob Berger