Cần bao nhiêu tiền để nghỉ hưu? Quy tắc gấp 10 lần thu nhập và cách tính riêng cho người Việt

Ở tuổi 40, nhiều người bắt đầu tự hỏi: phải có bao nhiêu tiền thì mới yên tâm nghỉ hưu? Hỏi 10 người thì có 10 câu trả lời. Người bảo cần một căn nhà cho thuê, người bảo cần vài cây vàng, người lại nói có lương hưu là đủ. Bài này đưa ra ba cách tính, từ đơn giản đến chi tiết, để bạn tự tìm ra con số hợp với gia đình mình.

Cách 1: Quy tắc gấp 10 lần thu nhập

Fidelity, một công ty quản lý tài sản lớn của Mỹ, đưa ra một quy tắc dễ nhớ: đến tuổi nghỉ hưu, bạn nên tích luỹ được khoảng 10 lần thu nhập hằng năm trước khi nghỉ.

Ví dụ, nếu thu nhập của bạn là 20 triệu/tháng, tức 240 triệu/năm, thì con số mục tiêu vào khoảng 2,4 tỷ đồng.

Đằng sau con số 10 lần có nhiều giả định:

• Nghỉ hưu ở tuổi 67 và lập kế hoạch tài chính đến khoảng 93 tuổi.
• Tiết kiệm đều 15% thu nhập từ năm 25 tuổi.
• Không có lương hưu riêng từ nơi làm việc, và có mức chi tiêu ngang mức trung bình.
• Nếu nghỉ sớm hơn (65 tuổi) thì cần khoảng 12 lần. Nếu nghỉ muộn hơn (70 tuổi) thì khoảng 8 lần.
• Nếu sống giản dị hơn mức trung bình thì có thể chỉ cần 8 lần. Nếu chi tiêu rộng rãi hơn thì cần 12 lần.

Điểm cần lưu ý: quy tắc này dựa trên số liệu chi tiêu và hệ thống an sinh của Mỹ. Ở Việt Nam, tuổi nghỉ hưu theo luật thấp hơn và đang được nâng dần theo lộ trình. Lương hưu BHXH, phần ở Mỹ do chương trình Social Security chi trả, cũng có cách tính khác. Mặt khác, rất ít người Việt bắt đầu tiết kiệm đều 15% từ năm 25 tuổi. Vì vậy, nên xem con số 10 lần như một mốc để tự kiểm tra, không phải một đích đến chính xác.

Dù vậy, quy tắc này vẫn có ích ở một điểm: nó giúp bạn biết mình đang đi nhanh hay chậm. Một người 45 tuổi, thu nhập 240 triệu/năm, mà tài sản tích luỹ (không tính căn nhà đang ở) mới khoảng 300 triệu thì nên biết sớm để điều chỉnh, thay vì phát hiện ra lúc đã 58 tuổi.

Cách 2: Tính từ chi tiêu thực tế

Một cách sát hơn là bắt đầu từ câu hỏi: khi về hưu, mỗi tháng gia đình mình tiêu bao nhiêu?

Giả sử hai vợ chồng ước tính cần 15 triệu/tháng, tức 180 triệu/năm, theo giá hiện tại. Tiếp theo, trừ đi phần thu nhập ổn định khi về hưu:

• Lương hưu BHXH, ví dụ 7 triệu/tháng, tức 84 triệu/năm.
• Tiền cho thuê nhà hoặc các khoản thu đều đặn khác (nếu có).

Phần còn thiếu là 180 − 84 = 96 triệu/năm. Đây là khoản bạn phải tự rút từ tiền tích luỹ. Để biết cần tích luỹ bao nhiêu, nhiều người dùng quy tắc 4%.

Quy tắc 4% là gì? Đây là một nguyên tắc tham khảo từ các nghiên cứu ở Mỹ: nếu năm đầu nghỉ hưu bạn rút khoảng 4% tổng tài sản, rồi các năm sau điều chỉnh theo lạm phát, thì tiền có khả năng đủ dùng trong khoảng 30 năm. Muốn ra số tiền cần có, lấy số tiền cần rút mỗi năm chia cho 4%, tức nhân với 25.

96 triệu × 25 = 2,4 tỷ đồng.

Với người Việt, nên tính dè dặt hơn một chút, chẳng hạn rút 3–3,5% mỗi năm. Lý do là lạm phát ở Việt Nam thường cao hơn ở Mỹ, còn chi phí y tế khi về già thì tăng nhanh. BHYT chỉ chi trả một phần, nhiều loại thuốc và dịch vụ vẫn phải tự trả. Ngoài ra, nhiều người còn phụ giúp con cái hoặc cha mẹ. Rút ít hơn nghĩa là cần tích luỹ nhiều hơn, nhưng đổi lại bạn ngủ ngon hơn.

Cách này có ưu điểm lớn: nó phản ánh lối sống thật của bạn, không phải mức trung bình của ai khác.

Cách 3: Lập kế hoạch chi tiết theo từng giai đoạn

Chi tiêu khi về hưu thường không bằng phẳng. Những năm đầu sức khoẻ còn tốt, bạn có thể đi lại, du lịch nhiều hơn. Giai đoạn giữa thường chi tiêu ít hơn. Giai đoạn cuối thì chi phí y tế và chăm sóc tăng lên. Một kế hoạch chi tiết sẽ tính cho từng giai đoạn, cộng thêm các khoản lớn như cưới xin cho con, sửa nhà, hay hỗ trợ cha mẹ già.

Bạn có thể tự làm bằng một bảng tính Excel đơn giản, mỗi dòng là một năm, gồm các cột: tuổi, chi tiêu dự kiến, lương hưu, khoản cần rút và số dư còn lại. Cách này mất công hơn, nhưng giúp bạn thấy rõ năm nào có thể bị hụt tiền.

Người không có BHXH bắt buộc thì sao?

Nếu bạn làm tự do, kinh doanh nhỏ hay buôn bán, phần lương hưu trong công thức trên có thể bằng 0. Khi đó, toàn bộ chi tiêu khi về hưu sẽ phải trông vào tài sản tự tích luỹ. Một vài hướng để cân nhắc:

• Tìm hiểu BHXH tự nguyện để có một khoản lương hưu nền, dù không lớn.
• Đóng góp định kỳ vào quỹ hưu trí bổ sung tự nguyện hoặc quỹ mở.

Quỹ mở là gì? Là quỹ đầu tư do công ty quản lý quỹ điều hành. Nhà đầu tư có thể mua và bán lại chứng chỉ quỹ định kỳ. Tiền của nhiều người được gom lại và đầu tư vào cổ phiếu, trái phiếu theo chiến lược đã công bố.

• Tích sản định kỳ qua ETF mô phỏng chỉ số như VN30.

ETF là gì? Là quỹ hoán đổi danh mục, được giao dịch trên sàn như một cổ phiếu. ETF mô phỏng một rổ chỉ số, giúp bạn sở hữu nhiều cổ phiếu cùng lúc với chi phí thấp.

Vàng và bất động sản vẫn có thể là một phần tài sản. Nhưng hãy nhớ rằng chúng không tự tạo ra dòng tiền hằng tháng, trừ khi bạn cho thuê hoặc bán dần. Khi về hưu, thứ bạn cần nhất là dòng tiền đều đặn.

Bắt đầu từ đâu?

1. Ghi lại chi tiêu thực tế của gia đình trong 3 tháng.
2. Ước tính lương hưu BHXH của bạn. Có thể tra quá trình đóng trên ứng dụng VssID.
3. Dùng cách 1 để xem mình đang ở đâu, cách 2 để ra con số mục tiêu, rồi cách 3 để rà lại kế hoạch.
4. Xem lại mỗi năm một lần, vì thu nhập, sức khoẻ và giá cả đều thay đổi.

Không có con số nào đúng cho tất cả mọi người. Nhưng có một con số, dù chỉ gần đúng, vẫn tốt hơn nhiều so với không có gì.

Bài viết mang tính thông tin, không phải lời khuyên đầu tư. Hãy cân nhắc hoàn cảnh cá nhân hoặc tham khảo chuyên gia được cấp phép.

Điểm chính cần nhớ:

• Quy tắc của Fidelity là tích luỹ khoảng 10 lần thu nhập năm khi nghỉ hưu ở tuổi 67. Nghỉ sớm cần nhiều hơn (12 lần), nghỉ muộn cần ít hơn (8 lần). Con số này dựa trên giả định ở Mỹ, chỉ nên dùng làm mốc để tự kiểm tra.
• Cách sát thực tế hơn: ước tính chi tiêu khi về hưu, trừ đi lương hưu BHXH, rồi nhân phần còn thiếu mỗi năm với 25 theo quy tắc 4%.
• Ở Việt Nam, lạm phát và chi phí y tế khi về già khá cao, nên tính dè dặt hơn, chẳng hạn chỉ rút 3–3,5% tài sản mỗi năm.
• Người làm tự do không có lương hưu bắt buộc nên cân nhắc BHXH tự nguyện, quỹ hưu trí bổ sung và tích sản định kỳ qua quỹ mở hoặc ETF.
• Vàng và bất động sản không tự tạo ra dòng tiền hằng tháng. Khi về hưu, điều quan trọng nhất là có dòng thu nhập đều đặn.

#TaiChinhCaNhan #KeHoachNghiHuu #LuongHuuBHXH #TichLuyTaiSan #TaiChinhTuoi40

Nguồn tham khảo: Video từ kênh Rob Berger