Buffett rời ghế, Berkshire còn là Berkshire? 4 bài học cho người Việt đầu tư dài hạn

Đầu năm nay, Warren Buffett chính thức thông báo lùi về phía sau sau hơn 60 năm dẫn dắt Berkshire Hathaway. Con trai ông, Howard, lên làm chủ tịch đúng như kế hoạch đã công bố từ lâu. Ngay lập tức, trên mạng xã hội xuất hiện những lời kêu gọi kiểu: "Buffett không còn cầm lái, đến lúc rút tiền khỏi Berkshire rồi."

Một nhà hoạch định tài chính người Mỹ đã trả lời rất gọn: nếu tiêu chuẩn của bạn là "chỉ đầu tư vào công ty do Buffett điều hành", thì bạn định đầu tư vào đâu? Vì ông ấy cũng chẳng điều hành công ty nào khác cả.

Câu trả lời nghe có vẻ đơn giản, nhưng ẩn sau đó là vài bài học rất đáng suy nghĩ cho người Việt ở độ tuổi 35-55, khi tiền tích luỹ đã kha khá và sai lầm bắt đầu có giá đắt.

1. Đừng mua một tài sản chỉ vì một gương mặt

Ở Việt Nam, chuyện này quen lắm. Có người bỏ 300 triệu vào một quỹ mở vì "anh quản lý quỹ đó giỏi, lên báo suốt". Có người mua cổ phiếu vì tin tưởng cá nhân ông chủ tịch. Rồi khi nhân vật ấy nghỉ, chuyển công ty, hay vướng rắc rối, họ hoảng và bán tháo.

Quỹ mở là gì? Là quỹ gom tiền của nhiều nhà đầu tư, giao cho công ty quản lý quỹ chuyên nghiệp đầu tư vào cổ phiếu hoặc trái phiếu. Bạn mua và bán chứng chỉ quỹ theo giá trị tài sản ròng mỗi ngày giao dịch.

Điều Buffett xây dựng trong 60 năm không phải là "tôi chọn cổ phiếu giỏi". Ông xây một hệ thống: văn hoá tiết kiệm, không vay nợ liều, mua doanh nghiệp dễ hiểu, giữ tiền mặt dự phòng, và đặc biệt là chuẩn bị người kế nhiệm từ nhiều năm trước. Khi bạn xem xét một quỹ hay một doanh nghiệp, hãy hỏi: nếu người nổi tiếng nhất ở đây nghỉ việc ngày mai, cỗ máy này còn chạy không?

2. Trước khi bán, hỏi lại lý do mình đã mua

Nhiều người bán không phải vì doanh nghiệp xấu đi, mà vì tin tức làm họ bất an. Giả sử bạn đang giữ 500 triệu trong một danh mục cổ phiếu dài hạn. Một tin tức khiến bạn bán sạch, chịu phí giao dịch, rồi vài tháng sau mua lại ở giá cao hơn. Khoản lỗ ở đây không nằm ở thị trường, mà nằm ở cảm xúc.

Hãy viết ra lý do mua ngay lúc mua: "Tôi mua vì doanh nghiệp này có lợi nhuận ổn định, nợ thấp, và tôi dự định giữ 10 năm." Khi có biến cố, so sánh biến cố đó với lý do ban đầu. Nếu lý do vẫn còn nguyên, có lẽ bạn chưa cần làm gì cả.

3. Thay vì tìm thiên tài, hãy mua cả thị trường

Sự thật là rất ít người trong chúng ta có khả năng nhận ra một Buffett tiếp theo. Với người đang chuẩn bị cho tuổi 50-60, cách thực tế hơn là không đặt cược vào bất kỳ cá nhân nào.

ETF là gì? Là quỹ được niêm yết trên sàn như cổ phiếu, mô phỏng một rổ chỉ số (ví dụ VN30 gồm 30 doanh nghiệp lớn nhất). Mua một chứng chỉ ETF nghĩa là bạn sở hữu một phần nhỏ của tất cả doanh nghiệp trong rổ đó.

Mỗi tháng trích 5 triệu mua ETF VN30 hoặc quỹ mở cổ phiếu, đều đặn 15 năm, bạn không cần đoán ai sẽ là CEO giỏi nhất. Đây là cách để lãi kép làm việc thay bạn.

Lãi kép là gì? Là lãi sinh ra từ cả vốn gốc lẫn lãi của các kỳ trước. Thời gian càng dài, phần "lãi đẻ lãi" càng chiếm tỷ trọng lớn, nên bắt đầu sớm quan trọng hơn bắt đầu nhiều.

Với số tiền này, hãy đặt nó trong một bức tranh phân bổ tài sản tổng thể, bên cạnh BHXH tự nguyện (nếu bạn làm tự do, không có BHXH bắt buộc), tiền gửi ngân hàng cho quỹ khẩn cấp 6 tháng chi tiêu, và một phần vàng hoặc bất động sản nếu gia đình bạn có thói quen giữ.

Phân bổ tài sản là gì? Là cách chia tiền của bạn vào các nhóm tài sản khác nhau (tiền gửi, cổ phiếu, trái phiếu, vàng, bất động sản) theo tỷ lệ phù hợp với tuổi tác và mức chịu rủi ro, để khi một nhóm giảm thì nhóm khác đỡ lại.

4. Gia đình bạn cũng cần một "kế hoạch kế nhiệm"

Berkshire không rung chuyển khi Buffett rời ghế vì ông đã nói về người kế nhiệm từ hàng chục năm trước. Còn tài chính gia đình bạn thì sao?

Ở tuổi 40-55, nhiều người Việt đang là "thế hệ bánh kẹp": vừa nuôi con ăn học, vừa lo cha mẹ già ốm đau. Rất thường gặp cảnh một người nắm toàn bộ sổ tiết kiệm, tài khoản chứng khoán, vàng cất ở đâu, giấy tờ nhà đất ra sao, còn vợ hoặc chồng không hề biết. Nếu người đó gặp chuyện, gia đình mất nhiều tháng chỉ để tìm lại tài sản của chính mình.

Việc cần làm không phức tạp: một tờ giấy liệt kê mọi tài khoản, nơi cất giữ giấy tờ, người liên hệ. Cập nhật mỗi năm một lần. Cân nhắc một hợp đồng bảo hiểm nhân thọ đủ để lo học phí con và chăm sóc cha mẹ trong 5-10 năm. Và đừng quên BHYT cho cả nhà, vì chi phí y tế khi về già là khoản dễ làm sụp đổ kế hoạch nhất.

Vậy Berkshire còn là Berkshire không?

Có lẽ câu hỏi đúng hơn là: danh mục của bạn có đang dựa vào một con người, hay dựa vào một hệ thống? Nếu một tin tức về nhân sự có thể khiến bạn muốn bán tất cả, thì vấn đề không nằm ở công ty đó, mà nằm ở cách bạn đã xây danh mục.

Bài viết mang tính thông tin, không phải lời khuyên đầu tư. Hãy cân nhắc hoàn cảnh cá nhân hoặc tham khảo chuyên gia được cấp phép.

Điểm chính cần nhớ:

• Đừng đầu tư chỉ vì một gương mặt nổi tiếng; hãy xem xét hệ thống, văn hoá và kế hoạch kế nhiệm của doanh nghiệp hay quỹ.
• Trước khi bán vì tin tức, hãy đối chiếu với lý do bạn đã mua ban đầu. Nếu lý do còn nguyên, có lẽ chưa cần hành động.
• Tích sản định kỳ vào ETF hoặc quỹ mở giúp bạn không phải đoán ai là thiên tài tiếp theo, và để lãi kép làm việc trong dài hạn.
• Gia đình bạn cũng cần kế hoạch kế nhiệm: danh sách tài sản, bảo hiểm nhân thọ, BHYT, nhất là với thế hệ bánh kẹp vừa nuôi con vừa chăm cha mẹ.

#DauTuDaiHan #TaiChinhCaNhan #KeHoachHuuTri #WarrenBuffett #TichSanDinhKy

Nguồn tham khảo: Video từ kênh Rob Berger