Ăn việt quất mỗi ngày giúp cải thiện trí nhớ? Bằng chứng khoa học cho người lớn tuổi

Một cốc việt quất mỗi ngày có giúp não khỏe hơn?

Khi tuổi tác tăng lên, nhiều người bắt đầu thấy mình hay quên: quên vừa đặt chìa khóa ở đâu, quên tên người quen, hoặc khó tập trung khi phải làm nhiều việc cùng lúc. Đây là lý do ngày càng nhiều người quan tâm đến những thực phẩm có thể giúp bảo vệ trí não. Trong số đó, quả việt quất (blueberry) là một trong những loại được giới nghiên cứu chú ý nhiều nhất.

Vậy khoa học thực sự nói gì về việt quất và trí nhớ? Hãy cùng tìm hiểu.

Kết quả từ các thử nghiệm lâm sàng

Theo tổng hợp từ nhiều thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng (randomized controlled trial), việc ăn việt quất giúp cải thiện nhẹ một dạng trí nhớ gọi là trí nhớ giai đoạn (episodic memory).

Randomized controlled trial là gì? Đây là loại nghiên cứu trong đó người tham gia được chia ngẫu nhiên vào nhóm can thiệp (ví dụ ăn việt quất) và nhóm đối chứng (không ăn hoặc dùng giả dược). Đây được xem là một trong những phương pháp đáng tin cậy nhất để đánh giá hiệu quả của một biện pháp.

Episodic memory là gì? Trí nhớ giai đoạn là khả năng ghi nhớ các sự kiện, trải nghiệm cụ thể trong cuộc sống, ví dụ như bữa sáng nay bạn ăn gì hay hôm qua bạn gặp ai.

Đáng chú ý, ở những người bị suy giảm nhận thức nhẹ (mild cognitive impairment), trí nhớ liên quan đến ngôn ngữ cũng được cải thiện sau khi ăn việt quất.

Mild cognitive impairment là gì? Suy giảm nhận thức nhẹ là tình trạng trí nhớ hoặc khả năng tư duy giảm sút rõ hơn so với mức bình thường theo tuổi, nhưng chưa đến mức ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt hằng ngày như sa sút trí tuệ.

Thử nghiệm 12 tuần ở người lớn tuổi

Một thử nghiệm kéo dài 12 tuần đã cho người lớn tuổi dùng lượng việt quất dại (wild blueberry) tương đương khoảng 1 cốc mỗi ngày. Kết thúc nghiên cứu, nhóm ăn việt quất cho thấy hai cải thiện:

• Nhớ được nhiều từ hơn ngay sau khi nghe một danh sách từ.
• Làm tốt hơn các bài tập yêu cầu chuyển đổi nhanh giữa các quy tắc khác nhau, một kỹ năng thuộc nhóm chức năng điều hành (executive function).

Executive function là gì? Chức năng điều hành là nhóm kỹ năng tư duy cấp cao của não bộ, giúp chúng ta lập kế hoạch, tập trung, linh hoạt chuyển đổi giữa các nhiệm vụ và kiểm soát hành vi. Khả năng này thường giảm dần theo tuổi.

Vì sao việt quất có thể tốt cho não?

Việt quất giàu anthocyanin, loại sắc tố tạo nên màu xanh tím đặc trưng của quả.

Anthocyanin là gì? Anthocyanin là một nhóm hợp chất thực vật thuộc họ flavonoid, có đặc tính chống oxy hóa và chống viêm. Chúng cũng có nhiều trong bắp cải tím, khoai lang tím, nho tím và đậu đen.

Các nhà khoa học cho rằng những hợp chất này có thể góp phần hỗ trợ lưu thông máu lên não và giảm tình trạng viêm, tuy nhiên cơ chế chính xác vẫn đang được tiếp tục nghiên cứu.

Cần nhìn nhận đúng mức

Điều quan trọng là phải hiểu rằng mức cải thiện ghi nhận được là nhỏ, và số lượng nghiên cứu hiện nay chưa nhiều. Việt quất không phải thuốc chữa sa sút trí tuệ hay bệnh Alzheimer. Tuy vậy, các dữ liệu hiện có cho thấy một tín hiệu khá đáng khích lệ: chỉ một thay đổi nhỏ trong chế độ ăn như thêm một cốc việt quất mỗi ngày đã có thể tác động tích cực đến một số chỉ số về nhận thức và trí nhớ.

Áp dụng thế nào cho người Việt?

Ở Việt Nam, việt quất tươi khá đắt, nhưng bạn có thể linh hoạt:

• Việt quất đông lạnh: giá mềm hơn, vẫn giữ được phần lớn dưỡng chất, thích hợp làm sinh tố hoặc trộn sữa chua.
• Việt quất trồng tại Lâm Đồng: ngày càng phổ biến và dễ mua hơn.
• Hạn chế việt quất sấy tẩm đường: loại này thường chứa nhiều đường bổ sung, không phù hợp với người tiểu đường hoặc đang kiểm soát cân nặng.
• Kết hợp thực phẩm tím khác: khoai lang tím, bắp cải tím, đậu đen cũng chứa anthocyanin và rất quen thuộc trong bữa ăn Việt.

Ngoài ra, đừng quên rằng sức khỏe não bộ phụ thuộc vào cả lối sống: ngủ đủ giấc, vận động đều đặn, duy trì giao tiếp xã hội và thường xuyên rèn luyện trí óc.

Lời kết

Việt quất không phải phép màu, nhưng là một lựa chọn đơn giản, ngon miệng và có cơ sở khoa học ban đầu để hỗ trợ trí nhớ khi về già. Nếu bạn hoặc người thân đang lo lắng về tình trạng hay quên, hãy trao đổi với bác sĩ để được đánh giá đầy đủ, đồng thời cân nhắc bổ sung một nắm việt quất vào thực đơn hằng ngày.

Điểm chính cần nhớ:

• Các thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng cho thấy ăn việt quất giúp cải thiện nhẹ trí nhớ giai đoạn (episodic memory).
• Người bị suy giảm nhận thức nhẹ ghi nhận cải thiện thêm về trí nhớ liên quan đến ngôn ngữ.
• Thử nghiệm 12 tuần với khoảng 1 cốc việt quất dại mỗi ngày giúp người lớn tuổi nhớ được nhiều từ hơn và chuyển đổi nhiệm vụ tốt hơn.
• Mức cải thiện còn nhỏ và dữ liệu chưa nhiều; việt quất không thay thế được điều trị y khoa.
• Người Việt có thể dùng việt quất đông lạnh, việt quất Lâm Đồng hoặc các thực phẩm tím giàu anthocyanin như khoai lang tím, bắp cải tím.

#vietquat #trinho #suckhoenaobo #chonglaohoa #dinhduongnguoicaotuoi

Nguồn tham khảo: Video từ kênh FoundMyFitness Clips