Ăn việt quất có làm chậm lão hóa não không? Khoa học nói gì về trí nhớ và nguy cơ sa sút trí tuệ

Một chén việt quất mỗi ngày có giúp não trẻ lâu hơn?

Khi tuổi tác tăng lên, nhiều người bắt đầu thấy mình hay quên tên người quen, quên chỗ để chìa khóa, hoặc khó nhớ lại một sự kiện vừa xảy ra. Đó là những dấu hiệu quen thuộc của lão hóa não. Câu hỏi đặt ra là liệu chế độ ăn hằng ngày, cụ thể là một loại quả nhỏ như việt quất (blueberry), có thể làm chậm quá trình này hay không.

Các bằng chứng khoa học hiện nay cho thấy điều đó có thể xảy ra, dù vẫn cần hiểu đúng mức độ của những kết quả này.

Kết quả từ các thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng

Nhiều nghiên cứu về việt quất được thực hiện dưới dạng thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng.

Thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng (Randomized Controlled Trial – RCT) là gì? Đây là loại nghiên cứu mà người tham gia được chia ngẫu nhiên thành hai nhóm: một nhóm dùng thứ cần thử nghiệm (ví dụ việt quất), nhóm kia dùng giả dược hoặc không can thiệp. Đây được xem là một trong những cách đáng tin cậy nhất để đánh giá tác động thật của một can thiệp.

Tổng hợp các thử nghiệm này cho thấy việt quất giúp cải thiện một chút trí nhớ theo giai đoạn.

Trí nhớ theo giai đoạn (Episodic memory) là gì? Là khả năng ghi nhớ và gợi lại những sự kiện cụ thể đã xảy ra với bạn, chẳng hạn bữa tối hôm qua ăn gì, đã gặp ai, ở đâu.

Ngoài ra, ở những người bị suy giảm nhận thức nhẹ, trí nhớ liên quan đến ngôn ngữ cũng được cải thiện sau khi ăn việt quất.

Suy giảm nhận thức nhẹ (Mild Cognitive Impairment – MCI) là gì? Là tình trạng trí nhớ hoặc khả năng tư duy giảm rõ rệt hơn mức bình thường theo tuổi, nhưng chưa nặng đến mức ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt hằng ngày như sa sút trí tuệ.

Tóm lại, các thử nghiệm ghi nhận hai loại trí nhớ được cải thiện: trí nhớ theo giai đoạn và trí nhớ ngôn ngữ. Mức cải thiện là nhỏ, nhưng đây là kết quả từ loại nghiên cứu có độ tin cậy cao.

Nghiên cứu Framingham nói gì?

Bên cạnh các thử nghiệm ngắn hạn, các nhà khoa học còn dựa vào dữ liệu theo dõi dài hạn từ nghiên cứu Framingham.

Nghiên cứu Framingham là gì? Là một trong những nghiên cứu sức khỏe dài hạn nổi tiếng nhất thế giới, bắt đầu từ năm 1948 tại thị trấn Framingham (Mỹ). Nghiên cứu theo dõi nhiều thế hệ người dân trong hàng chục năm để tìm mối liên hệ giữa lối sống và bệnh tật.

Một phân tích từ Framingham cho thấy những người thỉnh thoảng có ăn việt quất có nguy cơ sa sút trí tuệ thấp hơn khoảng 1/3 so với những người hiếm khi ăn.

Sa sút trí tuệ (Dementia) là gì? Là tình trạng suy giảm trí nhớ, tư duy và khả năng sinh hoạt độc lập. Bệnh Alzheimer là dạng phổ biến nhất.

Anthocyanin – "bí mật" màu tím của việt quất

Việt quất có màu xanh tím đậm nhờ chứa nhiều anthocyanin.

Anthocyanin là gì? Là nhóm sắc tố tự nhiên tạo màu đỏ, tím, xanh đậm cho nhiều loại rau củ quả. Anthocyanin thuộc nhóm polyphenol, có đặc tính chống oxy hóa và đang được nghiên cứu về tác dụng bảo vệ não bộ.

Khi xét rộng hơn về anthocyanin, một phân tích khác từ Framingham ghi nhận rằng những người có lượng anthocyanin trong khẩu phần tương đối cao có nguy cơ mắc bệnh Alzheimer và các dạng sa sút trí tuệ liên quan thấp hơn tới 76%.

Cần hiểu đúng: tương quan không phải là nhân quả

Điều quan trọng là các phân tích Framingham là nghiên cứu quan sát. Chúng cho thấy một mối liên hệ, nhưng không chứng minh việt quất ngăn ngừa được sa sút trí tuệ. Những người ăn nhiều việt quất có thể cũng có lối sống lành mạnh hơn nói chung.

Tuy vậy, khi đặt cạnh kết quả từ các thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng, bức tranh trở nên đáng chú ý hơn: việt quất có thể thực sự ảnh hưởng đến khả năng nhận thức, và có thể làm chậm tốc độ suy giảm nhận thức theo tuổi.

Áp dụng thế nào cho người Việt?

Việt quất tươi ở Việt Nam thường khá đắt vì phần lớn là hàng nhập khẩu hoặc trồng ở Lâm Đồng. Một vài gợi ý thực tế:

• Việt quất đông lạnh thường rẻ hơn mà vẫn giữ được phần lớn dưỡng chất, rất tiện để ăn kèm sữa chua, yến mạch hoặc làm sinh tố.
• Bổ sung thực phẩm giàu anthocyanin quen thuộc như dâu tằm, nho tím/đen, bắp cải tím, khoai lang tím, gạo nếp cẩm, đậu đen.
• Ăn đều đặn quan trọng hơn ăn thật nhiều trong một lần. Bạn có thể bắt đầu với một nắm nhỏ mỗi ngày hoặc vài lần mỗi tuần.
• Kết hợp với lối sống lành mạnh như vận động, ngủ đủ giấc, hạn chế đường và rượu bia, duy trì kết nối xã hội. Không có thực phẩm nào thay thế được những thói quen nền tảng này.

Lời kết

Việt quất không phải là "thần dược", nhưng là một lựa chọn đơn giản, an toàn và có cơ sở khoa học để hỗ trợ trí nhớ khi về già. Thêm một chén quả mọng màu tím vào thực đơn có thể là một bước nhỏ góp phần bảo vệ bộ não của bạn trong dài hạn.

Lưu ý: Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn y khoa. Nếu bạn hoặc người thân có dấu hiệu suy giảm trí nhớ, hãy đi khám bác sĩ chuyên khoa.

Điểm chính cần nhớ:

• Các thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng cho thấy việt quất giúp cải thiện một chút trí nhớ theo giai đoạn, và cải thiện trí nhớ ngôn ngữ ở người bị suy giảm nhận thức nhẹ.
• Theo một phân tích từ nghiên cứu Framingham, người thỉnh thoảng ăn việt quất có nguy cơ sa sút trí tuệ thấp hơn khoảng 1/3 so với người hiếm khi ăn.
• Lượng anthocyanin trong khẩu phần tương đối cao có liên quan đến nguy cơ Alzheimer và các dạng sa sút trí tuệ liên quan thấp hơn 76%, nhưng đây chỉ là mối tương quan, chưa phải bằng chứng nhân quả.
• Người Việt có thể dùng việt quất đông lạnh hoặc các thực phẩm giàu anthocyanin quen thuộc như dâu tằm, nho tím, bắp cải tím, khoai lang tím, nếp cẩm.
• Việt quất chỉ là một phần hỗ trợ. Vận động, ngủ đủ giấc và lối sống lành mạnh vẫn là nền tảng để làm chậm lão hóa não.

#vietquat #laohoanao #trinho #chonglaohoa #suckhoenao

Nguồn tham khảo: Video từ kênh FoundMyFitness Clips