Ergothioneine: “Vitamin trường thọ” giúp bảo vệ ty thể khi bạn già đi – Góc nhìn từ Dr. Rhonda Patrick

Ergothioneine là gì mà được gọi là “vitamin trường thọ”?

Khi nói đến chống lão hóa, người ta thường nhắc đến vitamin C, vitamin E hay collagen. Nhưng có một hợp chất ít người Việt biết đến lại đang được giới khoa học quan tâm: ergothioneine. Trong một buổi hỏi đáp gần đây, nhà khoa học Dr. Rhonda Patrick đã phân tích vì sao chất này được gọi là một “longevity vitamin” và nó có thể giúp gì cho ty thể khi chúng ta già đi.

Ergothioneine là gì? Là một axit amin đặc biệt có tác dụng chống oxy hóa. Cơ thể người không tự tổng hợp được mà phải lấy từ thực phẩm, nhiều nhất là từ nấm.

Thuật ngữ “longevity vitamin” (vitamin trường thọ) do nhà hóa sinh Bruce Ames đề xuất. Nó chỉ những chất không gây bệnh cấp tính khi thiếu như vitamin thông thường, nhưng thiếu lâu dài có thể làm tăng tổn thương tế bào và đẩy nhanh quá trình lão hóa. Ergothioneine là một ví dụ điển hình.

Longevity là gì? Là tuổi thọ, hoặc khả năng sống lâu và khỏe mạnh.

Vì sao ty thể cần được bảo vệ?

Mitochondria (ty thể) là gì? Là “nhà máy năng lượng” bên trong tế bào, chuyển hóa thức ăn và oxy thành năng lượng (ATP) để cơ thể hoạt động.

Trong quá trình tạo năng lượng, ty thể cũng sinh ra các gốc tự do. Khi còn trẻ, cơ thể xử lý chúng khá tốt. Nhưng theo tuổi tác, khả năng này giảm dần, dẫn đến stress oxy hóa: tổn thương DNA, màng tế bào và chính ty thể. Ty thể suy yếu thì cơ thể mệt mỏi hơn, cơ bắp và não bộ lão hóa nhanh hơn.

Stress oxy hóa là gì? Là tình trạng gốc tự do tích tụ nhiều hơn khả năng trung hòa của cơ thể, gây hại cho tế bào.

Ergothioneine bảo vệ ty thể như thế nào?

Điểm đáng chú ý là cơ thể có một “cổng vận chuyển” riêng cho ergothioneine, gọi là OCTN1. Việc tiến hóa ra hẳn một protein chuyên hút chất này vào tế bào cho thấy nó có thể đóng vai trò sinh học quan trọng.

OCTN1 là gì? Là một protein vận chuyển trên màng tế bào, giúp đưa ergothioneine vào các mô cần nó như não, gan, thận và tế bào máu.

Các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm cho thấy ergothioneine có xu hướng tập trung ở những vùng chịu nhiều stress oxy hóa, trong đó có khu vực quanh ty thể. Tại đây, nó giúp trung hòa gốc tự do và có thể góp phần duy trì chức năng ty thể. Tuy nhiên, phần lớn bằng chứng hiện nay vẫn đến từ nghiên cứu tế bào và động vật. Cần thêm thử nghiệm lâm sàng trên người để khẳng định.

Tiềm năng với sức khỏe não bộ

Não tiêu thụ rất nhiều năng lượng nên đặc biệt nhạy cảm với tổn thương ty thể. Một số nghiên cứu quan sát ở châu Á ghi nhận người lớn tuổi có nồng độ ergothioneine trong máu thấp thường gặp nhiều vấn đề suy giảm nhận thức hơn. Một nghiên cứu tại Singapore cũng cho thấy người ăn nấm thường xuyên (hơn 2 phần mỗi tuần) có tỷ lệ suy giảm nhận thức nhẹ thấp hơn. Đây là mối liên quan đáng chú ý, nhưng chưa chứng minh được quan hệ nhân quả.

Loại nấm nào chứa nhiều ergothioneine nhất?

Tin vui cho người Việt: nấm vốn đã là món quen thuộc trong bữa cơm gia đình. Hàm lượng ergothioneine khác nhau tùy loại:

• Nấm porcini: thuộc nhóm cao nhất, nhưng ít phổ biến ở Việt Nam.
• Nấm đùi gà (king oyster) và nấm bào ngư (oyster): hàm lượng cao, dễ mua, giá hợp lý.
• Nấm hương (shiitake): khá dồi dào, lại rất hợp với món kho, canh, xào.
• Nấm mỡ trắng (button): có chứa nhưng thấp hơn các loại trên.

Ergothioneine khá bền với nhiệt, nên bạn vẫn nhận được phần lớn lượng chất này khi nấu nấm theo cách thông thường.

Ăn nấm hay uống thực phẩm bổ sung?

Hiện đã có thực phẩm bổ sung ergothioneine trên thị trường. Tuy nhiên, nấm không chỉ cung cấp ergothioneine mà còn có chất xơ, beta-glucan, vitamin nhóm B và các chất chống oxy hóa khác như glutathione. Với đa số người, ăn nấm đều đặn vài lần mỗi tuần là cách đơn giản, an toàn và tiết kiệm nhất. Nếu muốn dùng thực phẩm bổ sung, bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ, nhất là khi đang điều trị bệnh hoặc dùng thuốc.

Beta-glucan là gì? Là một loại chất xơ hòa tan có trong nấm và yến mạch, được nghiên cứu về khả năng hỗ trợ miễn dịch và giảm cholesterol.

Lời kết

Ergothioneine chưa phải “thần dược”, nhưng là một ví dụ cho thấy chế độ ăn hằng ngày có thể ảnh hưởng đến quá trình lão hóa ở cấp độ tế bào. Thêm một đĩa nấm bào ngư xào hay bát canh nấm hương vào thực đơn tuần này là một bước nhỏ nhưng có giá trị cho sức khỏe lâu dài của bạn.

Lưu ý: Bài viết chỉ mang tính thông tin, không thay thế lời khuyên y tế chuyên môn.

Điểm chính cần nhớ:

• Ergothioneine là chất chống oxy hóa mà cơ thể không tự tổng hợp được, được xem là một “vitamin trường thọ” vì thiếu lâu dài có thể làm tăng tổn thương tế bào.
• Cơ thể có riêng một protein vận chuyển (OCTN1) cho ergothioneine, giúp nó đến các mô chịu nhiều stress oxy hóa và có thể góp phần bảo vệ ty thể.
• Nghiên cứu quan sát cho thấy mối liên quan giữa ăn nấm, nồng độ ergothioneine cao và nguy cơ suy giảm nhận thức thấp hơn, nhưng chưa chứng minh quan hệ nhân quả.
• Nấm porcini, nấm đùi gà, nấm bào ngư và nấm hương là những nguồn ergothioneine dồi dào; chất này khá bền khi nấu chín.
• Ăn nấm đều đặn vài lần mỗi tuần là cách đơn giản và toàn diện hơn so với chỉ dùng thực phẩm bổ sung.

#ergothioneine #chonglaohoa #tythe #songkhoe #RhondaPatrick

Nguồn tham khảo: Video từ kênh FoundMyFitness Clips